US — Ars Technica
Loài chim biển bay về nhà qua đại dương cũng có thể bị lệch múi giờ
Chính sách2 phút đọc
Một nghiên cứu mới trên tạp chí Science cho thấy chim hải âu Manx cũng bị 'lệch múi giờ' như người khi bay xa. Điều này làm sai lệch la bàn mặt trời mà chúng dùng để tìm đường.
Chuyện gì đã xảy ra?
Khi người bay qua nhiều múi giờ, cơ thể thường bị 'lệch giờ', gọi là jet lag. Nhóm nghiên cứu phát hiện loài chim biển Manx shearwater cũng gặp chuyện tương tự khi bay đi kiếm ăn. Vì loài chim này dùng Mặt Trời để định hướng, nên tình trạng lệch giờ làm la bàn của chúng bị lệch.
Các con số và sự thật chính
- Chim Manx shearwater có kích thước cỡ một con chim bồ câu, bụng trắng, lưng đen và cánh rất dài.
- Mỗi ngày, chúng có thể bay hàng trăm kilômét trên Bắc Đại Tây Dương.
- Khi đi kiếm ăn, chúng có thể bay từ vài chục đến hơn 1.000 kilômét ra biển.
- Phần lớn chúng sinh sản quanh Anh và Ireland, và khoảng một nửa quần thể sống ở xứ Wales.
Chim tìm đường về nhà bằng cách nào?
Chim Manx làm tổ trong hang trên các đảo ven biển. Chúng có thể dùng một kiểu 'bản đồ' trong đầu, có lẽ dựa vào mùi, để biết mình đang ở đâu. Sau đó, chúng dùng Mặt Trời như la bàn để chọn hướng bay. Khó khăn là Mặt Trời luôn di chuyển trên bầu trời, nên hướng bay cần được điều chỉnh theo từng giờ trong ngày. Muốn làm được việc này, chim cần một 'đồng hồ sinh học' cho biết bây giờ là mấy giờ. Hầu hết động vật đều có đồng hồ như vậy, nhưng đồng hồ của chim Manx không hoàn toàn chính xác.
Vì sao điều này quan trọng?
Nghiên cứu cho thấy đồng hồ bên trong cơ thể động vật có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cách chúng tìm đường. Điều này giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn cách loài vật định hướng trong tự nhiên. Đây cũng là một ví dụ thú vị cho thấy 'lệch múi giờ' không chỉ xảy ra với con người.
Cần theo dõi điều gì tiếp theo?
- Các nhà khoa học có thể nghiên cứu thêm về cách đồng hồ sinh học của chim hoạt động trong các chuyến bay dài.
- Có thể tìm hiểu xem loài chim biển khác có gặp tình trạng tương tự hay không.
Chú giải
- jet lag
- Tình trạng mệt và rối loạn giấc ngủ khi cơ thể chưa kịp thích nghi với múi giờ mới.
- Manx shearwater
- Loài chim biển cỡ bồ câu, làm tổ trên các đảo ven Bắc Đại Tây Dương.
- Science
- Tạp chí khoa học nổi tiếng, nơi đăng công bố nghiên cứu này.