EXPLORINEER
vi

US — Ars Technica

Loài chim biển bay về nhà qua đại dương cũng có thể bị lệch múi giờ

Chính sách2 phút đọc

Một nghiên cứu mới trên tạp chí Science cho thấy chim hải âu Manx cũng bị 'lệch múi giờ' như người khi bay xa. Điều này làm sai lệch la bàn mặt trời mà chúng dùng để tìm đường.

Chuyện gì đã xảy ra?

Khi người bay qua nhiều múi giờ, cơ thể thường bị 'lệch giờ', gọi là jet lag. Nhóm nghiên cứu phát hiện loài chim biển Manx shearwater cũng gặp chuyện tương tự khi bay đi kiếm ăn. Vì loài chim này dùng Mặt Trời để định hướng, nên tình trạng lệch giờ làm la bàn của chúng bị lệch.

Các con số và sự thật chính

  • Chim Manx shearwater có kích thước cỡ một con chim bồ câu, bụng trắng, lưng đen và cánh rất dài.
  • Mỗi ngày, chúng có thể bay hàng trăm kilômét trên Bắc Đại Tây Dương.
  • Khi đi kiếm ăn, chúng có thể bay từ vài chục đến hơn 1.000 kilômét ra biển.
  • Phần lớn chúng sinh sản quanh Anh và Ireland, và khoảng một nửa quần thể sống ở xứ Wales.

Chim tìm đường về nhà bằng cách nào?

Chim Manx làm tổ trong hang trên các đảo ven biển. Chúng có thể dùng một kiểu 'bản đồ' trong đầu, có lẽ dựa vào mùi, để biết mình đang ở đâu. Sau đó, chúng dùng Mặt Trời như la bàn để chọn hướng bay. Khó khăn là Mặt Trời luôn di chuyển trên bầu trời, nên hướng bay cần được điều chỉnh theo từng giờ trong ngày. Muốn làm được việc này, chim cần một 'đồng hồ sinh học' cho biết bây giờ là mấy giờ. Hầu hết động vật đều có đồng hồ như vậy, nhưng đồng hồ của chim Manx không hoàn toàn chính xác.

Vì sao điều này quan trọng?

Nghiên cứu cho thấy đồng hồ bên trong cơ thể động vật có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cách chúng tìm đường. Điều này giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn cách loài vật định hướng trong tự nhiên. Đây cũng là một ví dụ thú vị cho thấy 'lệch múi giờ' không chỉ xảy ra với con người.

Cần theo dõi điều gì tiếp theo?

  • Các nhà khoa học có thể nghiên cứu thêm về cách đồng hồ sinh học của chim hoạt động trong các chuyến bay dài.
  • Có thể tìm hiểu xem loài chim biển khác có gặp tình trạng tương tự hay không.

Chú giải

jet lag
Tình trạng mệt và rối loạn giấc ngủ khi cơ thể chưa kịp thích nghi với múi giờ mới.
Manx shearwater
Loài chim biển cỡ bồ câu, làm tổ trên các đảo ven Bắc Đại Tây Dương.
Science
Tạp chí khoa học nổi tiếng, nơi đăng công bố nghiên cứu này.

Quảng cáo

Thêm 150 từ, học 10 từ mỗi ngày

Sổ từ vựng Dicter chỉ đưa những từ bạn đã thuộc vào sổ ôn tập.

Chính sáchArs Technica

FDA muốn thu hồi việc phê duyệt một loại thuốc, nhưng không dễ dàng

FDA đã phê duyệt Tavneos, một liệu pháp thử nghiệm cho bệnh viêm mạch tự miễn hiếm gặp, vào tháng 10 năm 2021 dù còn nghi ngờ về thiết kế thử nghiệm, sau khi một ủy ban cố vấn bỏ phiếu thuận với số phiếu sát nút. Hiện thuộc sở hữu của Amgen, thuốc có giá 220.000 USD mỗi năm và doanh số hơn nửa tỷ USD trong năm tài chính 2025. Vào tháng 4 năm nay, FDA đề xuất rút thuốc khỏi thị trường Mỹ, viện dẫn tổn thương gan nghiêm trọng, có thể gây tử vong, và việc thuốc thiếu "bằng chứng đáng kể" về hiệu quả.

Chính sáchZDNet Korea

[Bài viết] Các trường đại học và viện nghiên cứu công của Hàn Quốc chi 19,2 nghìn tỷ won cho R&D nhưng chỉ thu 280 tỷ won phí công nghệ

Theo bài viết, các trường đại học và viện nghiên cứu công của Hàn Quốc chi khoảng 19,2 nghìn tỷ won mỗi năm cho R&D nhưng chỉ thu được khoảng 278 tỷ won phí công nghệ, tức lợi nhuận khoảng 1,4% trên khoản đầu tư. Tác giả cho rằng kế hoạch mới của chính phủ về thương mại hóa R&D gắn với sở hữu trí tuệ chỉ thành công nếu tránh lối cũ đo kết quả bằng số lượng đơn đăng ký sáng chế, và nên ưu tiên sáng chế nước ngoài, sáng chế tiêu chuẩn cùng các chỉ số đánh giá theo danh mục.

Chính sáchTechCrunch

Đổ dồn vốn, lợi nhuận và áp lực nhịp độ: các nhà đầu tư đứng sau VC lên tiếng

Các nhà đầu tư hạn chế (LP), những người cung cấp vốn cho các quỹ đầu tư mạo hiểm, đang hưởng điều kiện thuận lợi nhưng lại đang đổ tiền vào cùng hai gã khổng lồ AI là OpenAI và Anthropic, thường thông qua cùng một công ty đầu tư mạo hiểm. Trao đổi với LGT Capital Partners và TrueBridge, bài viết cho biết các LP này xem sự tập trung đầu tư là cơ hội sinh lời lớn nhưng cũng là rủi ro "đèn vàng", đặc biệt khi các VC quay lại huy động vốn nhanh hơn, có quỹ chỉ mất một năm thay vì mức thông thường là hai đến hai rưỡi năm.

Chính sáchArs Technica

Ôi thuyền trưởng, thuyền trưởng của chúng ta: Nhân viên Ars tưởng nhớ Patrick Stewart

Nhân viên Ars bày tỏ tiếc thương Ngài Patrick Stewart, nam diễn viên từng đoạt giải thưởng, được biết đến với vai thuyền trưởng Jean-Luc Picard trong Star Trek: The Next Generation và giáo sư Charles Xavier trong loạt phim X-Men, qua đời ở tuổi 86. Gia đình cho biết ông mất tại nhà riêng ở Los Angeles sau thời gian ngắn chiến đấu với bệnh Alzheimer và sa sút trí tuệ thể Lewy, đồng thời đề nghị quyên góp cho Quỹ Trung tâm Nghiên cứu Bệnh Alzheimer Johns Hopkins và Chương trình Hỗ trợ Người chăm sóc của Hiệp hội Alzheimer Hoa Kỳ thay vì hoa tang.