Vệ tinh AI của Google gửi về Trái Đất một bài haiku cực kỳ đắt đỏ

Chuyện gì đã xảy ra?

Google phóng vệ tinh thử nghiệm Suncatcher vào đầu tháng và đưa nó lên quỹ đạo thấp quanh Trái Đất. Từ một trạm mặt đất, nhóm nghiên cứu gửi lệnh yêu cầu viết một bài haiku về việc một TPU (chip xử lý AI của Google) bay quanh Trái Đất. Khi vệ tinh bay qua Svalbard, Na Uy, nó đã gửi lại một bài thơ. Mô hình AI chạy trên vệ tinh là Gemma 4, một mô hình mở của Google. Google gọi đây là cột mốc "Hello World", tức là lần đầu tiên hệ thống chạy thành công và gửi kết quả từ không gian.

Những con số chính

• Bài thơ dài khoảng 20 token (đơn vị nhỏ mà AI dùng để xử lý chữ). Nếu chạy trên Google Cloud, chi phí chỉ khoảng 0,000012 USD.
• Vệ tinh nặng khoảng 500 kg. Với giá phóng khoảng 7.000 USD mỗi kg, chi phí phóng thì rất đắt, nên bài thơ trở thành "bài thơ đắt đỏ".
• Google tính rằng nếu chi phí phóng xuống còn 200 USD mỗi kg, việc đặt trung tâm dữ liệu trong không gian có thể ngang với tiền điện của trung tâm dữ liệu trên mặt đất ở Mỹ. Google dự đoán điều này có thể xảy ra khoảng năm 2035.
• Chip TPU bị kiểm tra bằng chùm proton. Bộ nhớ băng thông cao bắt đầu có lỗi ở mức 2 krad(Si), gấp khoảng 3 lần mức tối thiểu mà Google yêu cầu là 750 rad(Si).

Vì sao đặt AI lên không gian?

Trung tâm dữ liệu AI trên Trái Đất tốn rất nhiều điện. Trong không gian, vệ tinh có thể dùng năng lượng Mặt Trời liên tục hơn. Tuy nhiên, bức xạ ngoài không gian có thể làm hỏng chip. Vì vậy, Google phải thử nghiệm xem chip có chịu được hay không.

Vì sao chuyện này quan trọng?

Đây là một trong những bước đầu tiên để kiểm tra xem máy tính AI có thể hoạt động trong không gian hay không. Nếu chi phí phóng giảm mạnh, các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo có thể trở thành lựa chọn thực tế. Kết quả cho thấy chip có thể xử lý AI với tỷ lệ lỗi rất thấp, nhưng việc huấn luyện AI trong không gian vẫn cần nghiên cứu thêm.

Điều cần theo dõi

• Năm sau, Google dự định thử nghiệm hai vệ tinh kết nối với nhau.
• Google muốn dùng nhiều vệ tinh nhỏ thay vì vài vệ tinh lớn, và các vệ tinh này sẽ liên lạc với nhau.
• Các thử nghiệm tiếp theo sẽ kiểm tra cách TPU chịu nhiệt độ cao, thay đổi nhiệt mạnh và bức xạ.
• Cần nghiên cứu thêm về lỗi khi huấn luyện AI, vì việc này khó hơn so với chỉ chạy AI.