CERN và Mistral hợp sức đẩy nhanh ứng dụng AI cho khoa học

Điều gì đã xảy ra

CERN (Phòng thí nghiệm Vật lý Hạt châu Âu) và Mistral (công ty AI châu Âu) đã ký một bản tuyên bố ý định. Hai bên muốn hợp tác lâu dài để xây dựng các mô hình AI nền tảng phục vụ khám phá khoa học. Ban đầu, họ tập trung vào vật lý năng lượng cao. Mục tiêu chính là tạo ra một mô hình duy nhất gọi là Large Physics Model, mô hình nền tảng đầu tiên cho vật lý va chạm hạt.

Các con số chính

• Mô hình sẽ được huấn luyện bằng hàng tỷ va chạm proton-proton mô phỏng tại Máy Va chạm Hadron Lớn (LHC) của CERN.
• LHC là máy gia tốc hạt lớn nhất và mạnh nhất thế giới.
• CERN đã lưu khoảng 1 exabyte dữ liệu thí nghiệm, tương đương một triệu terabyte.
• Số va chạm sẽ tăng gấp 10 lần khi HL-LHC đi vào hoạt động, dự kiến khoảng năm 2030.

Vì sao cần AI trong vật lý

Ở LHC, máy tính phải biến tín hiệu từ detector thành các hạt mà nhà khoa học có thể phân tích. Việc này dựa trên một chuỗi thuật toán chuyên biệt. Học máy đã giúp cải thiện nhiều bước trong chuỗi này. Mô hình nền tảng có thể học xuyên suốt cả chuỗi và làm nhiều việc trong cùng một mô hình.

Vì sao điều này quan trọng

Dữ liệu khoa học ngày càng lớn và phức tạp. Một mô hình AI mạnh có thể giúp các nhà khoa học tìm ra tín hiệu lạ và đánh giá thiết kế detector mới. Theo CERN, vật lý năng lượng cao là môi trường lý tưởng để phát triển và kiểm tra AI một cách rất nghiêm ngặt. Đây cũng là bước đi hướng tới các công cụ AI mới cho khoa học ở châu Âu và trên thế giới.

Cần theo dõi điều gì

• Đây mới chỉ là bản tuyên bố ý định, chưa phải thỏa thuận chính thức hay kết quả cụ thể.
• Xem mô hình có giúp tái tạo va chạm và nhận diện hạt tốt hơn không.
• Xem HL-LHC có bắt đầu hoạt động vào khoảng năm 2030 như dự kiến không.