US — Ars Technica
Quan sát một ngôi sao khổng lồ nuốt chửng bạn đồng hành rồi phát nổ
Không gian2 phút đọc
Các nhà thiên văn học đã quan sát một ngôi sao khổng lồ nuốt chửng người bạn đồng hành nhỏ hơn của nó trong thiên hà Andromeda. Đây là lần đầu tiên con người ghi lại toàn bộ quá trình này.
Chuyện gì đã xảy ra?
Trong thiên hà Andromeda, một ngôi sao khổng lồ có khối lượng khoảng bảy lần Mặt Trời đã mất gần một thập kỷ để từ từ nuốt chửng người bạn đồng hành nhỏ hơn nhiều. Nhóm nghiên cứu do Viraj Karambelkar, một nhà vật lý thiên văn tại Đại học Columbia, dẫn đầu đã theo dõi toàn bộ sự việc. Họ bắt đầu từ vài thập kỷ trước khi quá trình diễn ra, cho đến vụ nổ kết thúc nó vào cuối năm 2025. Kết quả được đăng trên tạp chí Nature.
Những con số chính
- Ngôi sao khổng lồ nặng khoảng 7 lần Mặt Trời.
- Quá trình nuốt chửng kéo dài gần 10 năm.
- Vụ nổ kết thúc sự việc vào cuối năm 2025.
- Ngôi sao khổng lồ đã sáng dần lên trong 7 năm trước khi nhóm nghiên cứu chú ý đến nó.
Hiện tượng "lớp vỏ chung" là gì?
Một số cặp sao quay rất gần nhau, gần đến mức chúng không thể hình thành ở khoảng cách đó. Các nhà khoa học cho rằng quỹ đạo của chúng đã bị thu hẹp lại. Lời giải thích hàng đầu là hiện tượng gọi là tiến hóa lớp vỏ chung. Khi một ngôi sao già đi, nó phình to thành sao khổng lồ, và lớp ngoài của nó có thể bao lấy người bạn đồng hành. Hai sao lúc này cùng chung một lớp khí lỏng lẻo. Khi sao nhỏ kéo lê qua lớp khí, ma sát làm nó mất năng lượng quỹ đạo và dần rơi vào trong. Tùy vào lượng khí bị mất đi, cặp sao có thể quay trên quỹ đạo gần hơn nhiều, hoặc hợp nhất thành một.
Vì sao chuyện này quan trọng?
Hiện tượng này được đề xuất từ những năm 1970 để giải thích cách các cặp sao gần nhau nhất hình thành. Nhưng trước nay chưa ai từng bắt gặp nó đang diễn ra. Việc quan sát trực tiếp giúp các nhà khoa học kiểm chứng lời giải thích đó. Karambelkar cũng nói rằng quá trình này chỉ kéo dài vài năm hoặc vài thập kỷ. Với thời gian sống của sao tính bằng hàng triệu năm, đây chỉ là một chớp nhoáng trong vũ trụ.
Điều cần theo dõi
Chú giải
- WINTER
- Kính viễn vọng hồng ngoại đặt tại Đài quan sát Palomar, dùng để quan sát các thay đổi độ sáng của sao.
- NEOWISE
- Sứ mệnh của NASA khảo sát bầu trời bằng tia hồng ngoại.
- Nature
- Tạp chí khoa học uy tín, nơi công bố các nghiên cứu mới.