EXPLORINEER
vi

UK — The Register

Tàu thám hiểm và tàu quỹ đạo của NASA trên sao Hỏa gặp trục trặc

Không gian2 phút đọc

NASA gặp hai sự cố trên Sao Hỏa trong cùng một thời gian. Tàu thám hiểm Perseverance bị lỗi liên lạc, còn tàu quay quanh Odyssey có thể phải kết thúc nhiệm vụ.

Chuyện gì đã xảy ra

Trong tuần này, NASA báo cáo hai vấn đề trên Sao Hỏa. Robot Perseverance bị lỗi thiết bị radio, nên phải tạm dừng các công việc khoa học. Tàu quay quanh Odyssey thì gặp sự cố nghiêm trọng hơn, có thể khiến nhiệm vụ phải dừng hẳn.

Các con số và sự thật chính

  • Odyssey được phóng lên quỹ đạo Sao Hỏa vào tháng 10 năm 2001. Nhiệm vụ ban đầu chỉ dự kiến kéo dài 2,5 năm.
  • Odyssey đã hoạt động hơn 25 năm. Năm 2013, một trong bốn bánh phản ứng của tàu bị hỏng.
  • Từ ngày 4 đến 6 tháng 11, Odyssey chuyển sang chế độ an toàn vì một bánh phản ứng còn lại ngừng quay.
  • Odyssey chỉ còn nhiên liệu đủ dùng trong vài tháng nếu phải dùng động cơ đẩy.
  • Ngày 30 tháng 10, Perseverance tự chuyển sang radio dự phòng. Nhưng radio dự phòng chỉ hoạt động với khoảng một nửa công suất dự kiến.

Vì sao hai tàu này quan trọng

Odyssey là một phần của Mạng Chuyển Tiếp Sao Hỏa của NASA, tức là nó chuyển dữ liệu từ các robot trên mặt đất về Trái Đất. Tàu này từng gửi những bức ảnh đầu tiên sau khi các tàu đổ bộ Phoenix và các robot Spirit, Opportunity, Curiosity hạ cánh. Perseverance là robot đang đi trên bề mặt Sao Hỏa để nghiên cứu đất đá. Khi radio chính và radio dự phòng đều không dùng được, robot chỉ có thể liên lạc qua kết nối chậm hơn.

Vì sao chuyện này đáng chú ý

Nếu Odyssey ngừng hoạt động, các tàu khác sẽ phải gánh thêm việc truyền dữ liệu. Các tàu của Cơ quan Vũ trụ Châu Âu là Mars Express và Trace Gas Orbiter có thể giúp một phần. Theo NASA, Trace Gas Orbiter hiện đã truyền nhiều dữ liệu nhất từ Sao Hỏa về Trái Đất. Chuyện này cũng cho thấy việc đưa dữ liệu về Trái Đất từ xa vẫn rất khó, ngay cả với các thiết bị đã hoạt động nhiều năm.

Cần theo dõi điều gì

  • Các kỹ sư NASA có đưa được Odyssey trở lại hoạt động bình thường hay không.
  • Nếu phải dùng động cơ đẩy, Odyssey có còn đủ nhiên liệu để kéo dài nhiệm vụ không.
  • Các kỹ sư có sửa được radio dự phòng của Perseverance trước rồi mới đến radio chính hay không.
  • Khi nào Perseverance quay lại làm các công việc khoa học bình thường.

Chú giải

Perseverance
Robot tự hành của NASA đang đi trên bề mặt Sao Hỏa để nghiên cứu đất đá và tìm dấu vết sự sống cổ xưa.
Odyssey
Tàu quay quanh Sao Hỏa của NASA, được phóng năm 2001, dùng để tìm bằng chứng về nước và băng.
Trace Gas Orbiter
Tàu quay quanh Sao Hỏa của Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA), chuyên đo khí hiếm trong khí quyển và cũng làm nhiệm vụ chuyển tiếp dữ liệu.

Cùng một tin, nhiều góc nhìn

Quảng cáo

Thêm 150 từ, học 10 từ mỗi ngày

Sổ từ vựng Dicter chỉ đưa những từ bạn đã thuộc vào sổ ôn tập.

Không gianArs Technica

Sự cố Starshield của SpaceX tại Ukraine có thể đe dọa mảng kinh doanh quân sự rộng lớn hơn

Dân biểu Jim Himes (Dân chủ, Connecticut), dự kiến sẽ làm chủ tịch Ủy ban Tình báo Hạ viện vào tháng 1, đã đe dọa rút lại ủng hộ việc tài trợ cho các hệ thống do chính phủ sở hữu từ SpaceX, trong bối cảnh cuộc điều tra về việc sử dụng Starshield tại Ukraine đang diễn ra. Trong thư gửi Elon Musk, ông nói rằng việc SpaceX có thể đơn phương sửa đổi hợp đồng với chính phủ Mỹ và thiếu phản hồi đối với giám sát của Quốc hội khiến mọi hợp đồng của chính phủ Mỹ với công ty này bị đặt câu hỏi. Việc dịch vụ Starshield bị gián đoạn tại một số khu vực của Ukraine, làm mất kết nối với các máy bay không người lái dùng để chống lại các cuộc tấn công của Nga, đã gây chỉ trích, kể cả từ Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy.

Không gianArs Technica

Quan sát một ngôi sao khổng lồ nuốt chửng bạn đồng hành rồi phát nổ

Trong Dải Ngân Hà Tiên Nữ, một ngôi sao khổng lồ có khối lượng khoảng bảy lần Mặt Trời đã mất gần một thập kỷ để từ từ nuốt chửng người bạn đồng hành nhỏ hơn nhiều. Quá trình này được gọi là tiến hóa vỏ chung. Nhóm nghiên cứu do Viraj Karambelkar thuộc Đại học Columbia dẫn đầu, công bố trên tạp chí Nature, đã theo dõi toàn bộ sự kiện từ vài thập kỷ trước khi nó bắt đầu đến vụ bùng nổ kết thúc nó vào cuối năm 2025. Nhóm phát hiện hệ sao ứng viên bằng cách tìm kiếm các ngôi sao có độ sáng thay đổi, sử dụng kính thiên văn WINTER tại Đài thiên văn Palomar và dữ liệu từ sứ mệnh NEOWISE của NASA.

Không gianTechCrunch

Chip có thể chịu được môi trường vũ trụ. Còn tài chính cho chúng thì sao?

Việc xây dựng trung tâm dữ liệu trong không gian gặp nhiều trở ngại về kỹ thuật và thiếu tên lửa đưa chip lên quỹ đạo, và việc tài trợ cho chip cũng là một thách thức khác. Các thương vụ trung tâm dữ liệu hiện nay dựa vào nợ có tài sản đảm bảo là chip, mà bên cho vay có thể thu hồi và bán lại khi vỡ nợ, nhưng không thể thu hồi chip đang ở trên quỹ đạo. Theo Financial Times, các bên cho vay trong thương vụ tài trợ chip trị giá 40 tỷ USD của SpaceX yêu cầu không dùng chip cho kế hoạch trung tâm dữ liệu quỹ đạo, nhưng chưa rõ SpaceX có đồng ý hay không.

Không gianVnExpress

Cú bắt tàu vũ trụ Starship bằng đũa gắp nhìn từ tháp phóng

SpaceX công bố video quay chậm từ các camera gần đỉnh tháp phóng cao 146 m, ghi lại lần đầu tiên tầng trên Starship được cánh tay cơ khí thu hồi tại Starbase, nam Texas, ngày 14/11. Tàu Ship chịu nhiệt trên 1.000°C khi đi qua khí quyển, dùng động cơ Raptor để chuyển từ tư thế nằm ngang sang thẳng đứng và được dẫn vào giữa hai cánh tay để giữ lại giữa không trung. SpaceX dự kiến bắt kép trong chuyến bay 15, nhưng tầng đẩy Super Heavy phải chuyển hướng hạ cánh xuống vịnh Mexico do cảnh báo cạn nhiên liệu và phát nổ gần mặt nước.