Việt Nam 'cần chuẩn bị ngay' cho nguy cơ bảo mật lượng tử

Chuyện gì đã xảy ra?

Tại sự kiện An toàn dữ liệu và an ninh mạng trong kỷ nguyên lượng tử, bên lề Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 (AEF 2026), các chuyên gia kêu gọi Việt Nam sớm có kế hoạch ứng phó. Họ nói rằng kẻ xấu đang thu thập dữ liệu đã mã hóa để chờ giải mã khi máy tính lượng tử đủ mạnh. Ông Lê Quốc Cường, thành viên Tiểu ban Khoa học Công nghệ thuộc Hội đồng Phát triển TP HCM, cho rằng hệ thống tài chính, ngân hàng, dịch vụ công và hạ tầng số có thể bị bẻ khóa hoàn toàn.

Máy tính lượng tử là gì?

Máy tính thường dùng bit, chỉ có hai trạng thái 0 hoặc 1. Máy tính lượng tử dùng qubit, có thể ở cả hai trạng thái cùng lúc. Nhờ vậy, nó có thể làm nhiều phép tính cùng lúc và giải những bài toán khó mà máy tính thường cần nhiều năm để xử lý.

Những con số và sự kiện chính

• Hoạt động thu thập dữ liệu để giải mã sau này (Harvest Now, Decrypt Later) đang diễn ra trên toàn cầu.
• Trước đây, giới chuyên gia dự báo máy tính lượng tử có thể bẻ khóa mã hóa vào khoảng năm 2035.
• Ông Stephen Oh cho rằng trong vòng 10 năm tới, thậm chí sớm hơn, chữ ký số có thể bị máy tính lượng tử phá.
• Ông Priyesh Panchmatia (i-Sprint Innovations) nói nhiều tổ chức Việt Nam gặp khó khi đánh giá hệ thống mã hóa đang dùng.

Vì sao chuyện này quan trọng?

Dữ liệu tài chính, y tế, giao thông và năng lượng đều có thể bị lấy và lưu lại hôm nay. Chuyển sang mật mã hậu lượng tử (PQC) cần nhiều năm, nên chờ đến khi nguy cơ thật sự xuất hiện có thể đã quá muộn. Các chuyên gia cho rằng đây là việc cấp thiết để bảo vệ dữ liệu và chủ quyền số của đất nước.

Cần theo dõi điều gì?

• Các ngân hàng và doanh nghiệp lớn có bắt đầu đánh giá hệ thống mã hóa của mình hay không.
• Cơ quan quản lý có đưa ra lộ trình chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử hay không.
• Tốc độ phát triển thực tế của máy tính lượng tử so với các dự báo hiện nay.