EXPLORINEER
vi

US — Ars Technica

Cuộc mở rộng của người Bantu đã thay đổi châu Phi. Các nhà khoa học vẫn đang truy tìm cách thức.

Chính sách1 phút đọc

Bài báo kể về việc các nhà khoa học đang tìm hiểu cách người Bantu đã thay đổi châu Phi. Họ đã mang nghề nông, chăn nuôi và luyện sắt đến nhiều vùng rộng lớn ở nam châu Phi.

Chuyện gì đã xảy ra?

Các nhà khoa học đang nghiên cứu những lò luyện sắt cổ ở thành phố Great Zimbabwe và vùng lân cận. Những lò này có thể hút gió tự nhiên qua ống khói, nên không cần người thổi bễ. Nghiên cứu cho thấy nhóm người nói tiếng Bantu, đến từ tây châu Phi, là những người đứng sau nhiều xã hội biết luyện sắt này.

Những con số chính

  • Vương quốc Great Zimbabwe thịnh vượng từ năm 1000 đến năm 1700 sau Công nguyên.
  • Lò luyện sắt cần nhiệt hơn 2.100 độ F (khoảng 1.150 độ C) để nấu chảy sắt.
  • Người Bantu bắt đầu mở rộng về phía nam châu Phi cách đây khoảng 6.000 đến 4.000 năm.
  • Hiện nay khoảng 350 triệu người châu Phi nói một trong khoảng 500 ngôn ngữ Bantu khác nhau.

Người Bantu là ai?

Người Bantu là các cộng đồng từng sống ở tây châu Phi. Dần dần, họ lan rộng khắp nửa phía nam lục địa. Họ đem đến lối sống định cư, gồm trồng trọt, chăn nuôi, làm đồ gốm và luyện kim. Trước đó, những vùng này chủ yếu do các cộng đồng săn bắt hái lượm sinh sống.

Vì sao điều này quan trọng?

Cuộc di cư này đã thay đổi lịch sử, công nghệ và ngôn ngữ của châu Phi. Ngày nay, nhiều người châu Phi, người Mỹ gốc Phi và người Mỹ gốc Phi-Latinh vẫn mang tổ tiên Bantu trong ADN của mình. Điều đó cho thấy ảnh hưởng của người Bantu còn kéo dài đến tận hôm nay.

Chú giải

Great Zimbabwe
Thành phố cổ và kinh đô của một vương quốc thịnh vượng ở nam châu Phi từ năm 1000 đến 1700.
Bantu
Nhóm cộng đồng và ngôn ngữ lớn ở châu Phi, bắt nguồn từ tây châu Phi và mở rộng về phía nam.
ADN
Vật liệu di truyền trong cơ thể, mang thông tin về tổ tiên của mỗi người.

Quảng cáo

Thêm 150 từ, học 10 từ mỗi ngày

Sổ từ vựng Dicter chỉ đưa những từ bạn đã thuộc vào sổ ôn tập.

Chính sáchTechCrunch

Sau bầu cử giữa kỳ, Elon Musk và các trung tâm dữ liệu đối mặt nhiều trở ngại

Chiến thắng lịch sử của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa kỳ có thể tác động mạnh đến ngành công nghệ, khi cử tri bác bỏ trung tâm dữ liệu trong hàng chục đề xuất bỏ phiếu địa phương và bầu các chính trị gia vận động hạn chế chúng, như tân thống đốc Texas Gina Hinojosa. Trong podcast Equity của TechCrunch, các người dẫn chương trình thảo luận việc Elon Musk quyên góp khoảng nửa tỷ USD cho đảng Cộng hòa nhưng các công ty của ông hiện đặt trụ sở tại một bang đã chuyển sang màu xanh đáng kể. Họ cho rằng trung tâm dữ liệu ngày càng trở thành vấn đề phổ biến trong cộng đồng.

Chính sáchVnExpress

Singapore tìm ra giải pháp làm mát thay điều hòa

Singapore, từng nổi tiếng với tình yêu điều hòa, đang thử nghiệm các phương pháp làm mát mới để giảm tiêu thụ điện. Một số tòa nhà sử dụng dầm lạnh chủ động và làm mát bức xạ, trong khi một nghiên cứu của chính phủ cho thấy công nghệ làm mát thay thế có thể tiết kiệm tới 48% năng lượng cả nước. Đơn vị thiết kế tòa nhà Paya Lebar Green cho biết hệ thống dầm lạnh tiết kiệm hơn 30% năng lượng so với điều hòa truyền thống.

Chính sáchTechCrunch

Từ hàng ghế đầu đến tâm bão — kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ mang ý nghĩa gì với Big Tech

Trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ, OpenAI đã thuê con gái của Thượng nghị sĩ Dân chủ Chuck Schumer, và các công ty công nghệ lớn đang nỗ lực hàn gắn quan hệ với đảng Dân chủ sau khi thắt chặt mối liên hệ với chính quyền Trump. Các chuyên gia được trích dẫn cho rằng ngành này đang gặp vấn đề về hình ảnh, và các cuộc đấu tranh thực sự về AI có khả năng diễn ra tại thủ phủ các bang, các cộng đồng đặt trung tâm dữ liệu và trên thị trường. Bài báo cho biết đảng Dân chủ đã cam kết siết chặt giám sát AI, nhưng bế tắc chính trị ở Washington có thể kéo dài trong hai năm tới.

Chính sáchTechCrunch

Sequoia đóng chương trình Scouts, đánh dấu kết thúc một kỷ nguyên

Sequoia đã công bố một đợt tái cấu trúc rộng lớn trong một bản ghi nhớ đăng trên X, bao gồm việc đóng văn phòng London và chấm dứt chương trình scout mà hãng đã tiên phong 17 năm trước. Các nhà quan sát cho rằng mô hình scout đã chạm đến giới hạn ở dạng hiện tại, dù Sequoia coi quyết định này là nhu cầu tập trung hơn chứ không phải phê phán mô hình. Các hãng khác như a16z cũng đã điều chỉnh chương trình của mình theo hướng ít nhưng chất lượng hơn.