DE — heise online
Robot sát thủ: Hội nghị LHQ kết thúc mà không có nhiệm vụ cấm ràng buộc
Chính sách2 phút đọc
Các nước thành viên Liên Hợp Quốc đã kết thúc một tuần đàm phán ở Geneva về robot sát thủ mà không đồng ý cấm bằng luật ràng buộc. Họ chỉ đồng ý tiếp tục nói chuyện và viết ra luật mới trong vòng hai năm.
Chuyện gì đã xảy ra?
Sau nhiều cuộc tranh luận căng thẳng, 128 nước tham gia Công ước về vũ khí thông thường (CCW) của Liên Hợp Quốc đã kết thúc hội nghị rà soát ở Geneva vào sáng sớm thứ Bảy. Các nước không đồng ý cấm hoàn toàn vũ khí tự động hoàn toàn bằng luật ràng buộc. Đây là loại vũ khí tự tìm và tấn công mục tiêu mà không cần con người điều khiển. Thay vào đó, họ đưa ra một nhiệm vụ yếu. Các cuộc đàm phán sẽ tiếp tục, và các nước muốn có luật mới trong hai năm. Hiện vẫn chưa rõ liệu những luật này có bao giờ trở thành hiệp ước quốc tế ràng buộc hay không.
Những con số chính
- 128 nước tham gia hội nghị rà soát Công ước CCW.
- 98 nước và nhiều tổ chức phi chính phủ (NGO) từng kêu gọi giới hạn nhanh và có ràng buộc.
- 163 nước gần đây ủng hộ một nghị quyết về các quy tắc ràng buộc đối với hệ thống tự động trong xung đột.
- Các cuộc đàm phán đã kéo dài 13 năm.
Vì sao khó đạt thỏa thuận?
Theo CCW, mọi quyết định phải được thông qua bằng đồng thuận, tức là mọi nước đều phải đồng ý. Vì vậy, chỉ một nhóm nhỏ nước cũng có thể chặn các bước mạnh hơn. Nga là nước phản đối mạnh nhất các quy tắc ràng buộc, và trên thực tế hoạt động như quyền phủ quyết. Mỹ, Anh, Israel và Belarus cũng nghi ngờ về một hiệp ước ràng buộc. Đức từng thúc đẩy lệnh cấm vũ khí tự động hoàn toàn, nhưng đã linh hoạt trong đàm phán để tránh việc đồng thuận bị phá vỡ.
Vì sao chuyện này quan trọng?
Các nhóm bảo vệ quyền con người và chuyên gia đã chỉ trích mạnh kết quả này. Ông Thomas Küchenmeister thuộc chiến dịch Stop Killer Robots tại Đức cho rằng nhiệm vụ này quá mềm yếu. Ông lo ngại một cuộc chạy đua vũ trang không bị kiểm soát trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) quân sự. Bà Nicole van Rooijen, người đứng đầu Stop Killer Robots, nói công nghệ tự động đã được dùng trên chiến trường và mỗi lần trì hoãn đều đặt thường dân vào nguy hiểm. Bà Verity Coyle của Human Rights Watch nói kết quả này tạo ra sự bất định về pháp lý, trong khi những quy tắc rõ ràng đang rất cần thiết.
Cần theo dõi điều gì?
- Các cuộc đàm phán mới có đưa ra quy tắc trong thời hạn hai năm hay không.
- Các quy tắc mới có trở thành hiệp ước ràng buộc theo luật quốc tế hay không.
- Các nhóm có thúc đẩy một hiệp ước bên ngoài tiến trình CCW hay không.
- Quân đội sẽ dùng AI để chọn mục tiêu như thế nào trong các xung đột tương lai.
Chú giải
- CCW
- Công ước về vũ khí thông thường của Liên Hợp Quốc, nơi các nước thảo luận và đặt giới hạn cho một số loại vũ khí.
- NGO
- Tổ chức phi chính phủ, là nhóm độc lập với chính phủ, thường hoạt động vì nhân quyền hoặc các mục tiêu xã hội.
- Stop Killer Robots
- Chiến dịch quốc tế kêu gọi cấm robot sát thủ tự động hoàn toàn.
- Human Rights Watch
- Tổ chức phi chính phủ theo dõi và bảo vệ quyền con người trên thế giới.
- AI
- Trí tuệ nhân tạo, là hệ thống máy tính có thể học và đưa ra quyết định.